Linux ကိုသင်မယ်ဆိုရင် အမည်းရောင် terminal ထဲ command အရှည်ကြီးတွေမှတ်ရမယ်လို့ လူအများစိတ်ပူကြပါတယ်။ တကယ်တော့ Linux လေ့လာခြင်းရဲ့တန်ဖိုးက command မှတ်မိခြင်းထက် operating system၊ files၊ processes၊ users နဲ့ network တို့ ဘယ်လိုဆက်စပ်သလဲကို နားလည်လာခြင်းပါ။
Web server အများစု၊ cloud virtual machines၊ containers နဲ့ developer tools အများအပြားက Linux environment ပေါ်မှာအလုပ်လုပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် frontend developer ဖြစ်ဖြစ်၊ backend၊ DevOps၊ cybersecurity လမ်းကြောင်းသွားဖြစ်ဖြစ် Linux အခြေခံက အချိန်ကြာလာလေလေ အသုံးဝင်လာလေလေပါ။
Linux သင်ထားရင် ဘာရမလဲ
Terminal ကနေ folder ဖန်တီးခြင်း၊ file ရှာခြင်း၊ process စစ်ခြင်း၊ permission ပြောင်းခြင်းနဲ့ log ဖတ်ခြင်းတို့ကို သိလာရင် server ပြဿနာတွေကို ကြောက်စရာမလိုတော့ပါဘူး။ GUI button ဘယ်မှာရှိလဲမမှတ်မိလည်း command နဲ့လုပ်နိုင်ပါတယ်။
Linux က open source ဖြစ်လို့ system ဘယ်လိုတည်ဆောက်ထားလဲ လေ့လာဖို့အခွင့်အရေးကောင်းပါတယ်။ Package manager၊ shell script နဲ့ automation အခြေခံတွေက နောက်ပိုင်း CI/CD၊ Docker နဲ့ cloud ကိုသင်ချိန်မှာ တိုက်ရိုက်အသုံးဝင်ပါတယ်။
Beginner တစ်ယောက် ဘယ်လိုစမလဲ
Windows သုံးနေသူက dual boot တန်းမလုပ်ဘဲ WSL သို့မဟုတ် virtual machine နဲ့စနိုင်ပါတယ်။ Ubuntu လို beginner-friendly distribution တစ်ခုရွေးပြီး command များစွာသင်မယ့်အစား pwd၊ ls၊ cd၊ mkdir၊ cp၊ mv၊ rm၊ cat၊ grep နဲ့ man တို့ကို နေ့စဉ်အလုပ်နဲ့ချိတ်ပြီးသုံးပါ။
Command တစ်ခုကို မမှတ်မိရင် documentation ကြည့်တာဟာ မတတ်တာမဟုတ်ပါဘူး။ man page နဲ့ --help ကိုဖတ်တတ်တာက Linux skill တစ်ခုပါ။
pwd
mkdir linux-lab
cd linux-lab
echo "Linux ကို စလေ့လာနေပါပြီ" > note.txt
cat note.txt
ls -laသင်ယူရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်
sudo နဲ့ run တဲ့ command က system ကိုပြောင်းနိုင်တာကြောင့် internet က command ကိုနားမလည်ဘဲ copy/paste မလုပ်ပါနဲ့။ rm လိုဖျက်တဲ့ command၊ permission ပြောင်းတဲ့ chmod နဲ့ ownership ပြောင်းတဲ့ chown တို့ကို test folder ထဲမှာပဲ အရင်လေ့ကျင့်ပါ။
Command ကိုအရင်ဖတ်ပါ
အထူးသဖြင့် sudo၊ rm၊ curl | sh ပါတဲ့ command ကို ဘာလုပ်တာလဲမသိဘဲ မ run ပါနဲ့။ Backup နဲ့ test environment သုံးပါ။
အနှစ်ချုပ်
Linux ကိုသင်တာဟာ operating system အသစ်တစ်ခုသုံးတတ်ဖို့တင်မဟုတ်ပါဘူး။ Software နဲ့ infrastructure အလုပ်လုပ်ပုံကို အောက်ခြေကနေမြင်လာစေပါတယ်။ နေ့တိုင်း command သုံးခုလောက်ကို လက်တွေ့လုပ်ရင်း တစ်လကြာသွားရင် terminal ကိုကြောက်တဲ့စိတ် များစွာလျော့သွားပါလိမ့်မယ်။